Umutsuzlukla Başa Çıkmak: Psikolojik Esneklik ve Küçük Adımlar

Bazen insanın önünde yalnızca zor bir gün değil, sanki kapanmış bir gelecek vardır. Başvurular cevapsız kalır, emek karşılık bulmaz veya birbirini izleyen kayıplar yeni bir başlangıcı düşünmeyi güçleştirir. Böyle bir dönemde “Biraz olumlu düşün” sözünü duymak, anlaşılmak yerine yalnız bırakılmış hissettirebilir. Umutsuzlukla başa çıkmak, kendini hemen iyi hissetmeye zorlamakla başlamaz. Önce hangi koşulların seni yorduğunu, …

Haritalardan Silinen Yerler mi? Piri Reis’ten Uydu Görüntülerine Kanıtı Okumak

Eski bir haritada sıra dışı bir figür, dijital bir görüntüde bulanık bir alan veya bir veri tabanından kaldırılmış ada gördüğümüzde aynı soru doğabilir: Burada gerçekten bir şey mi saklanıyor? Gözlemin kendisi araştırmaya değer olabilir; fakat “görüntü tuhaf” önermesinden “gizli bir gerçek kasıtlı olarak örtülüyor” sonucuna geçmek ek kanıt gerektirir. Bu yazının eski hâli; Piri Reis …

Truman Show ve Gerçeklik Algısı: Özgürlük, Şüphe ve Medya

Truman Show ve gerçeklik algısı üzerine düşünmek, çoğu zaman rahatsız edici ama verimli bir soruyla başlar: Bildiğim şeyleri nasıl biliyorum? Bir düşünceyi yıllardır taşıyor olmam, onun doğru olduğu anlamına gelir mi? Bana güven veren bir açıklama, aynı zamanda beni sınırlıyor olabilir mi? Film, bu soruları gündelik hayatın içinden çıkarır ve bir insanın kendi yaşamının koşullarını …

Zihin Nasıl Şekillenir? Sosyal Öğrenme ve Eleştirel Düşünme

Bir görüşü savunurken bazen gerekçelerimizden önce tanıdıklığına güveniriz. Çocukken evde söylenen bir söz, okulda duyulan bir değerlendirme veya yıllardır tekrar eden bir medya anlatısı, düşüncenin doğal başlangıç noktası gibi gelebilir. Sonra kendimize şu soru yönelir: Bu sonuca nasıl vardım? Zihin nasıl şekillenir sorusu, insanın çevresinden etkilenmesini anlamaya çalışır. Fakat zihni, başkasının istediği komutu yüklediği bir …

Epifiz Bezi ve Hipotalamus: Biyolojik Saatimiz Nasıl Çalışır?

Gece aynı saatte uykumuzun gelmesi, sabah ışıkla birlikte daha uyanık hissetmemiz ve uzun bir yolculuktan sonra günün ritmini kaybetmemiz tesadüf değildir. Bedenimiz zamanı yalnızca duvardaki saatten öğrenmez. İçimizde, çevreyle sürekli ilişki kuran bir zamanlama sistemi vardır. Epifiz bezi ve hipotalamus bu sistemin önemli parçalarıdır. Birinin adının gizemli anlatılarda geçmesi, işlevinin de gizemle açıklanmasını gerektirmez. Epifiz …

Otoriteye Neden Uyarız? Grup Baskısı ve Eleştirel Düşünme

Bir konuşmacıyı dinlerken söyledikleri sana pek ikna edici gelmiyor. Yine de çevrendeki herkes başını salladığı için susuyorsun. Belki yanlış anlamışsındır; belki soracağın soru saygısızlık gibi görülecektir. O anda mesele yalnızca bir fikre katılmak değildir. Doğruyu arama isteğiyle bir topluluğun içinde kalma isteği karşı karşıya gelebilir. Otoriteye güvenmek ile kendi yargını bütünüyle devretmek aynı şey değildir. …

Nikola Tesla: Yaratıcılık, Zihinsel Canlandırma ve Bilimsel Düşünce

Nikola Tesla, yaratıcılık üzerine düşünürken sıkça anılan isimlerden biridir. Ancak onun hakkında dolaşan etkileyici sözler ile belgelenmiş çalışmaları aynı şey değildir. Tesla’yı anlamak için bir kişiyi efsaneleştirmekten çok, ne geliştirdiğini, kendi çalışma yöntemini nasıl anlattığını ve bu anlatıların hangi kaynaklara dayandığını incelemek gerekir. Bu yazı Tesla’nın mühendislik çalışmalarından hareketle zihinsel canlandırma, problem çözme ve bilimsel …

TANRI SENDEN AKIL ETMENİ İSTEDİ, AMA SEN ETMEDİN”

İnsan, dürüstlüğü savunurken kendi yalanına bir gerekçe bulabilir. Adaleti överken kendisine yakın birinin haksızlığını görmezden gelebilir. Merhametten söz ederken karşısındakini küçük düşürebilir. Böyle anlarda mesele, hangi değerlere sahip olduğunu söylemesiyle o değerlerin gerektirdiği sorumluluğu taşıması arasındaki mesafedir. Bir insan, benimsediği inanç gereği dürüst, adil ve merhametli olması gerektiğini kabul ediyorsa, bu kabulün davranışlarında da karşılığı …

Gün ışığı alan pencere kenarında oturup dışarı bakan bir kadın.

İyi Görünmek Neden Yorabilir? Sahicilik ve Sosyal Roller

Fotoğraf: Toby Osborn / Unsplash. Temsilî görsel. Günün sonunda yalnızca yaptıklarından değil, gün boyunca nasıl görünmen gerektiğini düşünmekten de yorulduğunu hissettiğin oldu mu? Toplantıda sürekli güçlü, arkadaşlarının yanında neşeli, sosyal medyada başarılı görünmek için çabalarken, kendi ihtiyaçlarının konuşmanın dışında kaldığını fark edebilirsin. Bu deneyimi “hayatın sahte” diye etiketlemek, anlamaya çalıştığımız kişiyi suçlamak olur. Daha yararlı …

Higgs Bozonu ve Higgs Alanı: Parçacıklar Nasıl Kütle Kazanır?

“Tanrı parçacığı bulundu” başlığını ilk kez gördüğünüzde, fizik laboratuvarında varoluşun bütün sırrının çözüldüğünü düşünmüş olabilirsiniz. Bu ifade çok dikkat çekicidir; ama Higgs bozonunun bilimsel anlamını tek başına anlatmaz. Higgs bozonu, bazı temel parçacıkların kütlesini açıklayan mekanizmayla ilişkili bir parçacıktır. Keşfi, belirli bir fiziksel modelin sınanmasında büyük bir adımdır. Higgs’i anlamak için ileri matematik bilmek zorunda …