Narsisizmin 5 Türü

İnsanları Tanımak İçin Küçük Bir Kılavuz (Kendini de Dahil Et) Narsisizm deyince çoğumuzun aklına tek tip biri geliyor: Kendine aşık, sürekli aynaya bakan, herkesi küçümseyen biri. Oysa narsisizm, tek bir maske değil. Aynı kökten beslenen, ama farklı yüzlerle karşımıza çıkan bir kişilik örüntüsü. Ve en acısı şu: Bazen bu yüzleri sadece başkalarında değil, kendimizde de …

Bilgi Kesinliği Yanılsaması: Neden Her Şeyi Bildiğimizi Sanırız?

Bir tartışmada en emin konuşan kişinin konuyu en iyi bilen kişi olduğunu düşünebiliriz. Cümleler akıcıdır, açıklama hazırdır, itiraza verilecek cevap da bellidir. Yine de konuşmanın sonunda basit bir soru açıkta kalabilir: Anlatılan şeyin nasıl işlediğini gerçekten açıklayabiliyor muyuz? Bilgi kesinliği yanılsaması ifadesini burada, bildiğimizi hissetmekle bildiğimizi gösterebilmek arasındaki farkı düşünmek için kullanıyoruz. Bu bir psikiyatrik …

Foot in the Mouth Etkisi: Sömürülen İyi Niyet

“Nasılsın?” Diyerek Zihnine Sızanlar Bir gün sokakta yürürken biri yanına geliyor: “Merhaba, rahatsız etmiyorum umarım? Nasılsınız bugün?” Refleksle cevap veriyorsun: “İyiyim, teşekkürler.” Sonra cümle geliyor: “O zaman sizden küçük bir ricam olacak…” İşte tam o anda bir şey oluyor. Aslında vaktin yok, canın istemiyor, yapmak zorunda değilsin. Ama hayır demek bir anda zorlaşıyor. Neden? Çünkü …

YouTube Çağında Ego Pazarlaması: Seçilmişler ve Uyuyan Güzeller

Gece elinde telefon, uykuya geçmeden önce şöyle bir YouTube’a bakıyorsun. Karşına biri çıkıyor ve şöyle diyor: “Ben seçilmiş 11 çocuktan biriyim. Diğerleri öldü. Sadece ben kaldım.” Cümlenin içeriğinden çok, yüzündeki ifade çarpıyor seni. O “ben farklıyım, ben özelim, ben sizden üstünüm” bakışı. İçinden sessizce soruyorsun: “Diyelim ki gerçekten seçildin, sonra ne olacak? Bir uzay gemisi …

Zihnin Açık Sekmeleri: Zeigarnik Etkisi ve Bitiremediklerimiz

Günümüz insanının en yaygın şikâyetlerinden biri şu: “Hiçbir şey yapmıyorum ama çok yorgunum.” Takvim dolu değil, fiziksel olarak büyük bir efor da yok; yine de zihin sanki gün boyu görünmez bir yük taşıyor. Bunun önemli sebeplerinden biri, psikolojide Zeigarnik etkisi olarak bilinen bir olgu: Zihnin, yarım kalan işleri tamamlanmış olanlardan daha iyi hatırlama eğilimi. Başka …

Şu Anki Seni Sevebilmek İçin Yaşadıklarından Nefret Etme.

Bazen aynaya bakıyorsun ve aslında kızdığın kişi bugünkü hâlin değil; o aynaya yansıyanın arkasında dolaşan geçmiş hâlin. “Niye böyle oldum?” diyorsun. “Niye böyle düşünüyorum, niye bu kadar tetikleniyorum, niye bu kadar çabuk kırılıyorum?” Sonra zihnin hızlı bir suçlu taramasına çıkıyor: Çocukluğun, ailen, ilişkilerin, terk edilişlerin, aldatılmaların, parasız kalışların, yalnız kaldığın geceler… Fark etmeden şunu yapıyorsun: …

Zeki Hans Etkisi: İnsanların Zannettiği Kadar Büyü Değil, Zannettiği Kadar Mucize Değil

“Bu şifacı bana öyle iyi geldi ki… Hiç kimse beni böyle anlamamıştı.” “Bu medyum daha ben oturmadan hayat hikâyemi çözdü.” Bu cümleleri duymadığın, hatta kurmadığın bir dönem olmamıştır muhtemelen. Sanki karşındaki insanın görünmeyen bir “özel gücü” var gibi: Senin bile farkında olmadığın ayrıntıları görmüş, içini okumuş, çocukluk travmana kadar inmiş… Peki ya tüm bunlar aslında, …

Seni Manyetik Yapan 7 Zor Zihinsel Alışkanlık

Bazı insanlar kalabalığa girdiğinde, hiçbir şey yapmadan dikkat çeker. Ne daha güzeller, ne daha zenginler, ne de herkesten çok konuşurlar. Ama bir şekilde… Bakışlar onlara kayar. İnsanlar onlara doğru eğilir. Sanki görünmez bir mıknatıs taşırlar. Bu, sadece karizma ya da “doğuştan gelen” bir aura değil. Çoğu zaman bunun arkasında kimsenin görmediği zor zihinsel alışkanlıklar vardır. …

Her Biten İlişki Sahte Miydi?

Bir ilişki bittiğinde, çoğu insanın zihninde aynı cümle dönmeye başlar: “Bu kadar kolay bittiyse… Demek ki hiç gerçek olmamış.” Sanki sevginin gerçek olması için sonsuza kadar sürmesi gerekiyormuş gibi. Sanki ayrılık, yaşanan her anı topyekûn hükümsüz kılıyormuş gibi. Oysa soru şu olmalıydı: Bitmesi, sahte olduğu anlamına mı gelir… yoksa senin değiştiğin gerçeğini mi gösterir? Bazı …

Nocebo Etkisi: Korku ve Heyecanın Tuzağı

Yatmaya hazırlanıyordum. Işıkları kapattım, odanın içine sadece sokak lambasının soluk ışığı süzülüyordu. Yatağa uzandım, telefonumu kenara bıraktım, gözlerimi kapattım. Tam uykuya dalacakken… Kapının orasında kara bir gölge belirdi. Sanki duvarla kapının birleştiği yerde, normal karanlıktan daha koyu, daha yoğun bir leke gibi. Hareketsizdi. Ama bana bakıyormuş gibi hissediyordum. Bir anda kalbim hızlandı. Avuçlarım terledi. Boğazım …