Rüyalar, Uyku Felci ve Beden Dışı Deneyimler: Bilim Ne Söylüyor?

Uyandığında bir süre hareket edemediğini, odada biri varmış gibi hissettiğini ya da kendi bedenine dışarıdan bakıyormuşsun gibi bir deneyim yaşadığını düşün. Böyle bir yaşantı çok canlı, şaşırtıcı veya korkutucu olabilir. Anlamlandırmak için kullanılan “rüya”, “karabasan” ve “astral seyahat” sözcükleri ise her zaman aynı şeyi anlatmaz. Rüyalar ve beden dışı deneyimler üzerine konuşurken iki soruyu ayırmak …

Narsisizmin 5 Türü

İnsanları Tanımak İçin Küçük Bir Kılavuz (Kendini de Dahil Et) Narsisizm deyince çoğumuzun aklına tek tip biri geliyor: Kendine aşık, sürekli aynaya bakan, herkesi küçümseyen biri. Oysa narsisizm, tek bir maske değil. Aynı kökten beslenen, ama farklı yüzlerle karşımıza çıkan bir kişilik örüntüsü. Ve en acısı şu: Bazen bu yüzleri sadece başkalarında değil, kendimizde de …

Bilgi Kesinliği Yanılsaması: Neden Her Şeyi Bildiğimizi Sanırız?

Bir tartışmada en emin konuşan kişinin konuyu en iyi bilen kişi olduğunu düşünebiliriz. Cümleler akıcıdır, açıklama hazırdır, itiraza verilecek cevap da bellidir. Yine de konuşmanın sonunda basit bir soru açıkta kalabilir: Anlatılan şeyin nasıl işlediğini gerçekten açıklayabiliyor muyuz? Bilgi kesinliği yanılsaması ifadesini burada, bildiğimizi hissetmekle bildiğimizi gösterebilmek arasındaki farkı düşünmek için kullanıyoruz. Bu bir psikiyatrik …

Nocebo Etkisi: Korku ve Heyecanın Tuzağı

Yatmaya hazırlanıyordum. Işıkları kapattım, odanın içine sadece sokak lambasının soluk ışığı süzülüyordu. Yatağa uzandım, telefonumu kenara bıraktım, gözlerimi kapattım. Tam uykuya dalacakken… Kapının orasında kara bir gölge belirdi. Sanki duvarla kapının birleştiği yerde, normal karanlıktan daha koyu, daha yoğun bir leke gibi. Hareketsizdi. Ama bana bakıyormuş gibi hissediyordum. Bir anda kalbim hızlandı. Avuçlarım terledi. Boğazım …

Imposter Sendromu: Sahtekâr mısın, yoksa başarılı mı?

Biri sana “Ne kadar başarılısın.” dediğinde, için şöyle diyor mu: “Abartma… Aslında o kadar da değil. Gerçeği bilseler böyle düşünmezlerdi.” İşte bu cümlenin iç sesi varsa, kapıda bekleyen misafir belli: İmposter sendromu. Yani zihnin, kendini gizliden gizliye “sahtekâr” ilan etmesi. Bu sadece iş hayatında değil; ilişkide, kişilik algısında ve hatta sevilmeye layık olduğuna inanışında bile …

Fermi Paradoksu ve İnsan Bilinci: Evren Neden Sessiz, Biz Neden Bu Kadar Yalnızız?

Evren 2 trilyon galaksi, milyarlarca yıldız ve belki de sonsuz sayıda gezegenle dolu. Bilim diyor ki: “Bir yerlerde mutlaka yaşam olmalı.” Ama gerçek şunu fısıldıyor: Sessizlik. Karanlık. Boşluk. Ve bazı geceler… Bu sessizlik seni kendi içinde de yakalıyor. Kalabalık içindesin ama yalnız hissediyorsun. Etrafında bir sürü insan var ama kimse sana “tam oradan” dokunamıyor. Belki …

Modern Sisifos: Bitmeyen Çaba, Kırılan Güven, Tekrarlanan Hayal

Tanrılar Sisifos’u bir kayayı sonsuza dek tepeye taşımakla cezalandırmıştı. O kaya her defasında zirveye yaklaştığında yeniden aşağı yuvarlanırdı. Ama bugün, kimse bize böyle bir ceza vermedi. Biz kendimiz taşıyoruz o kayayı her sabah yeniden, kendi ellerimizle. Modern çağın Sisifos’u artık bir mit değil, hepimiziz. Her gün uyanıyor, kahvemizi alıyor, yapılacaklar listemizi açıyoruz. Bir şeyleri değiştireceğimizi …

Falkland İlke Felsefesi: Gereksiz Kararların Psikolojisi

Hayatın en büyük yükü çoğu zaman ağır olaylar değil; gereksiz kararların, boşa alınmış sorumlulukların ve hiçbir anlam taşımayan seçimlerin yorduğu zihindir. Falkland İlkesi, yüzyıllar önce hukukta doğdu; ama bugün insan psikolojisinin en temel gerçeğini hatırlatıyor: Karar vermen gerekmiyorsa, karar verme. Modern insanın sorunu tam da burada başlıyor. Kimse bize “durmanın da bir karar olduğunu” öğretmedi. …

Kundalini, Beden Farkındalığı ve Bilinç: Felsefi Yorum ile Bilimsel Kanıt

Kundalini üzerine konuşurken üç farklı soruyu ayırmak gerekir: Bu kavram bir gelenek içinde ne anlama gelir? İnsanlar onunla ilişkilendirdikleri deneyimleri nasıl anlatır? Bu deneyimlerin nedenine ilişkin hangi açıklamalar bilimsel olarak sınanabilir? Bu soruları tek bir cevaba indirgemek, bir inancı bilimsel bilgi gibi sunmamıza yol açar. Kundalini tarihsel bir öğreti olarak incelenebilir, felsefi bir tartışmaya konu …