Düşündüğümüz Şeyler Neden Karşımıza Çıkıyor? Evren mi Cevap Veriyor, Yoksa Beynimiz mi Bizi Yönlendiriyor?

Düşündüğümüz Şeyler Neden Karşımıza Çıkıyor? Psikoloji ve Felsefenin Cevabı Düşündüğümüz şeyler neden karşımıza çıkıyor? Retiküler Aktivasyon Sistemi (RAS), Baader Meinhof etkisi, Carl Jung’un senkronisite kavramı ve algoritmaların zihnimizi nasıl etkilediğini psikoloji ve felsefe perspektifinden keşfedin. Bazen aklınızdan geçen bir insan birkaç saat sonra sizi arar. Satın almayı düşündüğünüz araba modeli bir anda her yerde görünmeye …

Toksik Olandan Neden Kopamayız

Bazen dışarıdan bakınca çok net görünür: Bu insan sana iyi gelmiyor. Yanında huzurun azalıyor, kendini küçültüyorsun, sürekli tetikte yaşıyorsun. Yine de kopamıyorsun. Hatta kopmayı denedikçe daha çok geri dönüyorsun… Ve işin tuhafı şu: Kafanda akıl var, kalbinde de bir şey var. İkisi birbirine giriyor. Toksik bir bağın en büyük numarası şudur: Sana zarar verirken bile …

Brain rot: Zihnin Çürüme Hissi Neden Bu Kadar Yaygınlaştı

Brain rot kelimesi komik gibi duruyor. İnternette bir şey izleyip sonra kendine boş boş bakarken dilinden dökülen o cümleye benziyor: Beynim eridi. Ama bu kelimeyi ciddiye almak gerekiyor. Çünkü bu sadece bir gençlik argosu değil. Bir çağın dikkat krizi, anlam kaybı ve zihinsel yorgunluğu için konulan etiket. Üstelik ironik olan şu: Bu kelime 2024’te yılın …

Olumsuzluk Yanlılığı: Tek Bir Kötü Deneyim Neden Baskın Kalabilir?

Gün içinde birkaç güzel şey yaşadığın hâlde tek bir kırıcı cümlenin akşam boyunca aklında kaldığı oldu mu? Böyle bir deneyimi anlamaya çalışmak başka, “bir olumsuzluk beş olumlu anıyı bozar” diye herkes için geçerli bir hesap yapmak başkadır. Bu yazının önceki başlığındaki sabit oranı kaldırdık. Olumsuzluk yanlılığı, bazı koşullarda olumsuz bilginin değerlendirmemizde daha fazla ağırlık taşımasını …

Cyber Çağına Felsefi Bakış

Cyber çağını, “internet var” diye tarif etmek artık yetersiz kalıyor. Çünkü bu dönem, internetin bir araç olmaktan çıkıp yaşamın omurgasına dönüştüğü dönem. Eskiden dijital dünya hayatın yanında duruyordu… Şimdi hayatın içine karıştı. Hatta çoğu zaman, hayatın yönünü belirleyen görünmez bir altyapı hâline geldi. Bugün bir insanın kimliği yalnızca bedeniyle, işiyle, mahallesiyle ya da aile hikâyesiyle …

Anhedoni Çağı: Her Şey Var, Tat Yok

Bir şeyler yapıyorsun. Gün akıyor. İşler bitiyor. Hatta dışarıdan bakınca düzenli bile görünüyorsun. Ama içeride başka bir gerçek var: Heyecan yok. İstek yok. Haz yok. Bu hâl, çoğu insanın sandığı gibi şımarıklık değil. Ve çoğu zaman tembellik de değil. Bu, giderek daha fazla kişide görülen modern bir kırılma: Anhedoni. Yani zevk alma kapasitesinin azalması… Hayatın …

Çince Odası Paradoksu: Cevap Var, Anlamak Yok mu?

Biri ekranın karşısında bir şey konuşuyor. Akıcı. Mantıklı. Hatta bazen senden daha iyi cümle kuruyor. Ve sen, çok insani bir refleksle, şu hissi yaşıyorsun: Anladı. İşte Çince Odası Paradoksu tam burada devreye giriyor. Çünkü bu düşünce deneyi, bizi rahatsız eden o ince ayrımı açığa çıkarır: Cevap verebilmek ile anlamak aynı şey midir? Odadan ekrana: Paradoksun …

Transhümanizm: İnsan mı Kalacağız, Ürün mü Olacağız?

Bir zamanlar insanın kaderi denince akla doğum, hastalık, yaşlanma ve ölüm gelirdi. Şimdi aynı cümlelerin içine başka kelimeler giriyor: Güncelleme, upgrade, biyoteknoloji, yapay zekâ, beyin arayüzleri, gen düzenleme… Transhümanizm, tam da bu noktada ortaya çıkan bir düşünce akımı: İnsanın biyolojik sınırlarını teknolojiyle aşabileceğini ve hatta “daha iyi bir insan”a dönüşebileceğini savunur. Kulağa umut gibi geliyor, …

Halo Etkisi ve Horn Etkisi: Tek Bir Detayla “İnsan” Yazmak

Modern ilişkilerde en çok yaşanan şey aşk değil. Hızlı hüküm. Bir fotoğraf görüyorsun. Bir cümle okuyorsun. Bir ses tonu duyuyorsun. Bir bakış yakalıyorsun. Ve zihnin, o minicik parçadan koca bir insan inşa ediyor. Bazen o insanı göklere çıkarıyor: Halo etkisi. Bazen yerin dibine sokuyor: Horn etkisi. Sonra da dönüp diyorsun ki: “Ben onu tanıdım.” Hayır. …

Seks, kalabalık toplar. Bilinç ise kitle kurar

Bunu yazarken aklımda çok basit bir sahne var: Bir tarafta “10 dakikada partnerini çıldırtmanın yolları” başlıklı yazı, diğer tarafta “İlişkide duygusal olgunluk ve sınırlar” başlıklı bir yazı. Tahmin edersin hangisi daha çok tıklanıyor. Çünkü seks, beynin en ilkel alarm düğmesine basıyor. Bilinç ise, beynin en tembel yerine iş veriyor: düşün, sorgula, yüzleş. Seks, kalabalığı neden …