Rüyalar, Uyku Felci ve Beden Dışı Deneyimler: Bilim Ne Söylüyor?

Uyandığında bir süre hareket edemediğini, odada biri varmış gibi hissettiğini ya da kendi bedenine dışarıdan bakıyormuşsun gibi bir deneyim yaşadığını düşün. Böyle bir yaşantı çok canlı, şaşırtıcı veya korkutucu olabilir. Anlamlandırmak için kullanılan “rüya”, “karabasan” ve “astral seyahat” sözcükleri ise her zaman aynı şeyi anlatmaz. Rüyalar ve beden dışı deneyimler üzerine konuşurken iki soruyu ayırmak …

Aşkın Gözü Neden Kördür?

“Aşkın gözü kördür” cümlesi aslında çok samimi bir itiraf: “Gerçekleri gördüm ama görmek istemedim.” Yani mesele, gözün görmemesi değil; bilincin seçici körlüğü. Peki neden böyle oluyor? Neden en zeki, en güçlü, en analitik insanlar bile aşk konusunda çocuklaşıyor? Gel adım adım bakalım. 1. Aşk, beynin gerçeklik filtresini geçici olarak bozuyor Aşk dediğin şey sadece şiirlerde …

Bilgi Kesinliği Yanılsaması: Neden Her Şeyi Bildiğimizi Sanırız?

Bir tartışmada en emin konuşan kişinin konuyu en iyi bilen kişi olduğunu düşünebiliriz. Cümleler akıcıdır, açıklama hazırdır, itiraza verilecek cevap da bellidir. Yine de konuşmanın sonunda basit bir soru açıkta kalabilir: Anlatılan şeyin nasıl işlediğini gerçekten açıklayabiliyor muyuz? Bilgi kesinliği yanılsaması ifadesini burada, bildiğimizi hissetmekle bildiğimizi gösterebilmek arasındaki farkı düşünmek için kullanıyoruz. Bu bir psikiyatrik …

YouTube Çağında Ego Pazarlaması: Seçilmişler ve Uyuyan Güzeller

Gece elinde telefon, uykuya geçmeden önce şöyle bir YouTube’a bakıyorsun. Karşına biri çıkıyor ve şöyle diyor: “Ben seçilmiş 11 çocuktan biriyim. Diğerleri öldü. Sadece ben kaldım.” Cümlenin içeriğinden çok, yüzündeki ifade çarpıyor seni. O “ben farklıyım, ben özelim, ben sizden üstünüm” bakışı. İçinden sessizce soruyorsun: “Diyelim ki gerçekten seçildin, sonra ne olacak? Bir uzay gemisi …

Zihnin Açık Sekmeleri: Zeigarnik Etkisi ve Bitiremediklerimiz

Günümüz insanının en yaygın şikâyetlerinden biri şu: “Hiçbir şey yapmıyorum ama çok yorgunum.” Takvim dolu değil, fiziksel olarak büyük bir efor da yok; yine de zihin sanki gün boyu görünmez bir yük taşıyor. Bunun önemli sebeplerinden biri, psikolojide Zeigarnik etkisi olarak bilinen bir olgu: Zihnin, yarım kalan işleri tamamlanmış olanlardan daha iyi hatırlama eğilimi. Başka …

Şu Anki Seni Sevebilmek İçin Yaşadıklarından Nefret Etme.

Bazen aynaya bakıyorsun ve aslında kızdığın kişi bugünkü hâlin değil; o aynaya yansıyanın arkasında dolaşan geçmiş hâlin. “Niye böyle oldum?” diyorsun. “Niye böyle düşünüyorum, niye bu kadar tetikleniyorum, niye bu kadar çabuk kırılıyorum?” Sonra zihnin hızlı bir suçlu taramasına çıkıyor: Çocukluğun, ailen, ilişkilerin, terk edilişlerin, aldatılmaların, parasız kalışların, yalnız kaldığın geceler… Fark etmeden şunu yapıyorsun: …

Neden Zeki Zihinler Hayattan Bu Kadar Yoruldu?

Bazı sabahlar var… Alarm çalıyor, gözün açılıyor, bedenin uyanıyor ama ruhun “devam etmek istemiyorum” diyor. Depresyonda değilsin. Yatağa çakılı kalmıyorsun. Ama içinden bir ses sürekli fısıldıyor: “Bu kadar şeyi görüp de nasıl motivasyonlu kalayım ki?” Eğer sen de “hayatın mantığını fazla çözmüş” insanlardan biriysen, bu yorgunluk sana çok tanıdık geliyor. Bu yazı tam olarak senin …

Imposter Sendromu: Sahtekâr mısın, yoksa başarılı mı?

Biri sana “Ne kadar başarılısın.” dediğinde, için şöyle diyor mu: “Abartma… Aslında o kadar da değil. Gerçeği bilseler böyle düşünmezlerdi.” İşte bu cümlenin iç sesi varsa, kapıda bekleyen misafir belli: İmposter sendromu. Yani zihnin, kendini gizliden gizliye “sahtekâr” ilan etmesi. Bu sadece iş hayatında değil; ilişkide, kişilik algısında ve hatta sevilmeye layık olduğuna inanışında bile …

Sosyal Medyanın İlişkiler Üzerindeki Görünmez Erozyonu

Bir ilişkiyi bitiren şey çoğu zaman tek bir büyük olay değildir. Bardak bir anda kırılmaz; önce görünmez çatlaklar oluşur. Sosyal medya, ilişkilerde tam olarak bu görünmez çatlak işlevini görmeye başladı. İsim koyamadığımız huzursuzluklar, sebepsiz kıskançlıklar, alınganlıklar, garip hissettim dediğimiz o anlar… Çoğu zaman artık cebimizde taşıdığımız ekranla birlikte geliyor. Bu yazı, “sosyal medya kötüdür, kapatın …

Fermi Paradoksu ve İnsan Bilinci: Evren Neden Sessiz, Biz Neden Bu Kadar Yalnızız?

Evren 2 trilyon galaksi, milyarlarca yıldız ve belki de sonsuz sayıda gezegenle dolu. Bilim diyor ki: “Bir yerlerde mutlaka yaşam olmalı.” Ama gerçek şunu fısıldıyor: Sessizlik. Karanlık. Boşluk. Ve bazı geceler… Bu sessizlik seni kendi içinde de yakalıyor. Kalabalık içindesin ama yalnız hissediyorsun. Etrafında bir sürü insan var ama kimse sana “tam oradan” dokunamıyor. Belki …